Waarom uitgevers nu moeten nadenken over alternatieven voor Google-verkeer: ‘This referral traffic is not an act of goodwill’
Google blijft lezers naar nieuwssites sturen, ook vanuit zijn AI-zoekfunctie, omdat het hun artikelen gratis wil blijven gebruiken. Dat geeft uitgevers tijd om minder afhankelijk te worden, maar die ruimte wordt kleiner. De grote Nederlandse uitgevers gebruiken die tijd tot nu toe vooral om met Google samen te werken.
Dit artikel is geschreven door AI.
Google stuurt nog altijd lezers door naar nieuwssites, ook vanuit zijn nieuwe AI-zoekfunctie. Een analyse in Press Gazette, die steunt op een rapport van adviesbureau DJB Strategies, noemt dat geen gunst: “This referral traffic is not an act of goodwill; Google has little choice.” Google bouwde zijn zoekmachine op een ruil. Uitgevers laten hun sites gratis doorzoeken en krijgen er bezoekers voor terug. Valt die ruil weg, dan kunnen uitgevers hun content terugtrekken of betaalde licenties eisen voor AI-zoeken. Dat wil Google voorkomen.
ChatGPT heeft die ruil niet nodig. Het vraagt uitgevers doorgaans geen toestemming en hoeft dus ook geen lezers terug te sturen. Dat verschil is te zien in een onderzoek van DJB en Ipsos onder Britse zoekers. Bij de zoekvragen die voor Britse uitgevers het meest tellen, zei 37 procent op minstens één nieuwslink te klikken in Google AI Mode. Bij ChatGPT was dat 26 procent. Gewoon zoeken zonder AI-samenvatting scoorde 41 procent. Het gaat om wat mensen zeggen te doen, niet om gemeten kliks.
Voor uitgevers is Googles model op korte termijn dus het betere. Elke klik naar de eigen site is een kans om een advertentie te verkopen of een abonnee te winnen.
De ruimte die Google laat, wordt kleiner
Die tijd heeft een houdbaarheidsdatum. Het aandeel Amerikaanse zoekopdrachten waarna niemand meer doorklikt, schat SparkToro voor begin 2026 op 68 procent. In 2016 was dat nog 45 procent, al gebruikte SparkToro toen een ander panel en een andere methode.
Ook Google Discover, de nieuwsfeed op telefoons, schuift op. Volgens Chartbeat levert Discover in zijn uitgeversnetwerk ruim twee keer zoveel verkeer op als gewoon zoeken. Toen de Britse mededingingstoezichthouder Google nieuwe regels oplegde, voegde Google de AI-functies van zoeken en Discover samen in één opt-out. Tegelijk breidde het de AI-samenvattingen in Discover uit. Zo wordt het voor uitgevers duurder om hun artikelen uit AI-zoeken te houden. “This is, in effect, Google using Discover to protect Search,” schrijft Press Gazette.
Het grootste risico ligt verder weg. Wint Google de strijd met OpenAI, dan heeft het weinig reden om nog meer terug te geven dan nodig is om toegang tot de content te houden.
Het Britse bereik daalt al
In september 2026 hadden 38 van de 50 grootste Britse nieuwsmerken minder bereik dan een jaar eerder, blijkt uit de maandcijfers van Ipsos iris. De vier grootste dalers waren allemaal van Reach. Chronicle Live verloor 45,8 procent en hield 2,5 miljoen gebruikers over. Bij de Daily Record en Birmingham Live halveerde ook de tijd die lezers op de site doorbrachten.
Al die Reach-sites zetten het afgelopen jaar hun premium artikelen achter een betaalmuur, in een periode waarin het Google-verkeer in de hele sector daalde. Welke van de twee het bereik heeft gekost, laten de cijfers niet zien. Ipsos iris telt hoeveel mensen in een maand de sites en apps van een merk gebruikten.
Nederland zoekt Google juist op
Press Gazette adviseert uitgevers te investeren in verslaggeving en analyse die lezers bewust opzoeken, en in audio en video rond mensen met kennis en een eigen stem, want een AI-samenvatting vervangt die niet makkelijk. Nieuwsbrieven en apps moeten lezers daarna laten terugkomen en betalen. Voorbeelden van uitgevers die die omslag al maakten, met resultaten, geeft het stuk niet.
De grote Nederlandse uitgevers gaan voorlopig een andere kant op. DPG Media en Mediahuis zetten sinds maart 2025 artikelen van achter hun betaalmuur in Google Nieuws Showcase, waar niet-abonnees ze gratis kunnen lezen. Google betaalt daarvoor, maar maakt volgens Villamedia niet bekend hoeveel. DPG-directeur Erik Roddenhof ziet het als een manier om lezers vast te houden: “De samenwerking helpt DPG Media om sterkere relaties op te bouwen met lezers die hun weg naar onze nieuwssites en apps vinden via Google Nieuws en Google Discover.”
In april 2025 volgde een collectieve licentie voor snippets, die Stichting OPR namens elf nieuwsorganisaties met Google sloot. Het gebruik van nieuws voor AI valt daar buiten.
Beide deals gaan over de route via Google, en Roddenhof noemt zelf de lezers die via Google Nieuws en Discover binnenkomen. Juist over die route gaat de Britse waarschuwing: “If publishers become similarly dependent on Google for AI distribution, they will have fewer alternatives and less power to resist the same gradual deterioration.” Wie de tijd die Google koopt aan Google zelf besteedt, staat er bij de volgende verschuiving in Discover net zo afhankelijk voor als nu.
